آموزش سینتکس پایه پایتون

در این بخش از آموزش، ما در مورد سینتکس ها و دستورات ابتدایی پایتون شامل؛ کار با مفسر پایتون، کار با اسکریپت، دستورات چندخطی، کامنت ها و... صحبت خواهیم کرد، همچنین اولین برنامه ی پایتون را که یک برنامه ساده برای چاپ "Hello World" در کنسول است، اجرا خواهیم کرد.

پایتون به ما دو روش را برای اجرای یک برنامه ارائه می‌دهد:

استفاده از مفسر تعاملی (Interactive interpreter)

استفاده از یک فایل اسکریپت

بیایید هر کدام را به تفصیل بررسی کنیم.

مفسر تعاملی (Interactive interpreter)

پایتون به ما این امکان را می‌دهد که دستورات پایتون را یک به یک در مفسر تعاملی اجرا کنیم. این روش زمانی مناسب است که بخواهیم خروجی هر خط از برنامه پایتون خود را ببینیم. برای باز کردن حالت تعاملی، ترمینال (یا خط فرمان / Cmd) را باز کرده و عبارت python را تایپ کنید

با اجرای این دستور می توانید شروع به نوشتن دستورات پایتون کنید.

در مرحله بعد python shell (مفسر تعاملی) پایتون را باز کنید.

پس از نوشتن دستور چاپ (print)، کلید Enter را فشار دهید.

در اینجا، پیام "Hello World !" را روی کنسول چاپ می‌کنیم.

استفاده از اسکریپت (برنامه‌نویسی در حالت اسکریپت)

مفسر تعاملی بهترین روش برای اجرای دستورات تک خطی کد است. اما نمی‌توانیم هر بار کد را در ترمینال وارد کنیم. این روش برای نوشتن بیشتر از یک خط کد مناسب نیست. با استفاده از حالت اسکریپت، می‌توانیم چندین خط کد را در یک فایل نوشته و سپس اجرا کنیم. برای این منظور، باید یک ویرایشگر متنی مانند notepad را باز کنیم، یک فایل بسازیم و آن را با پسوند .py ذخیره کنیم که نمایانگر "پایتون" است. حالا، ما به کمک حالت اسکریپت نمونه بالا را پیاده سازی خواهیم کرد.

مرحله ۱: ترمینال (یا خط فرمان) پایتون را باز کنید و روی "File" کلیک کنید و سپس "New File" را انتخاب کنید. این کار یک اسکریپت جدید ایجاد خواهد کرد که می‌توانیم در آن کد خود را بنویسیم.

مرحله ۲: کد خود را بنویسید و دکمه "Ctrl + S" را فشار دهید تا فایل را ذخیره کنید.

مرحله ۳: بعد از ذخیره کد، می‌توانید آن را با کلیک بر روی "Run" و سپس "Run Module" اجرا کنید. این کار باعث نمایش کد خروجی در محیط تعاملی پایتون می‌شود.

نتیجه به صورت زیر نمایش داده می شود:

مرحله ۴: علاوه بر این، می‌توانیم فایل را با استفاده از ترمینال ویندوز (Cmd) نیز اجرا کنیم. اما باید از مسیر دایرکتوری که فایل را در آن ذخیره کرده‌ایم آگاه باشیم.

ترمینال خط فرمان سیستم عامل را باز کرده و به مسیر دایرکتوری مورد نظر بروید.

کلمه python را تایپ کرده، سپس نام فایل را وارد کنید و دکمه Enter را فشار دهید تا فایل پایتون اجرا شود.

عبارت‌های (دستورات) چند خطی (Multi-line Statements) در پایتون

عبارت‌های چند خطی را می توان در یک ویرایشگر متنی مانند نوت‌پد نوشته و با پسوند .py ذخیره کرد. در مثال زیر، یک برنامه ی چند خطی را با استفاده از اسکریپت پایتون تعریف کرده‌ و سپس آن را اجرا می کنیم.

name = "Andrew Venis"  
branch = "Computer Science"  
age = "25"  
print("My name is: ", name, )  
print("My age is: ", age) 

مزایا و معایب اسکریپت

حالت اسکریپت (Script Mode) دارای مزایا و معایبی است که هر کدام را در زیر بررسی خواهیم کرد.

مزایای اسکریپت:

• 1. اجرای چندین خط کد: در حالت اسکریپت می‌توانید چندین خط کد را نوشته و اجرا کنید، این مزیت به این معنی است که می توانید برنامه‌های پیچیده‌تری را بنویسید.
• 2. اشکال‌زدایی آسان: اشکال‌زدایی (Debugging) در حالت اسکریپت به عنوان یک مزیت مهم مطرح می‌شود. شما می‌توانید برنامه خود را با استفاده از ابزار‌های اشکال‌زدایی نظیر pdb به راحتی تست و اشکال‌زدایی کنید.
• 3. مناسب برای مبتدیان و متخصصان: حالت اسکریپت برای هر دو گروه مبتدی و همچنین متخصصان مناسب است. افراد مبتدی می‌توانند به راحتی پروژه های ابتدایی خود را بنویسند و افراد متخصص می‌توانند برنامه‌های پیچیده‌تر را در این حالت ایجاد کرده و توسعه دهند.

معایب حالت اسکریپت :

• 1. نیاز به ذخیره کد : یکی از معایب اجرای کد در حالت اسکریپت این است که هر بار که تغییری در کد ایجاد می‌کنید، باید کد را ذخیره کنید.
• 2. خسته‌کننده بودن در اجرای برنامه های با کد کم : وقتی که تنها یک یا چند خط کد اجرا می‌کنید، استفاده از حالت اسکریپت ممکن است خسته‌کننده باشد. برای اجرای کد کوتاه، حالت تعاملی (Interactive Mode) معمولاً مناسب‌تر است.

سینتکس های پایه‌ای پایتون

تو رفتگی در پایتون

تو رفتگی (Indentation) یک از مفاهیم بسیار مهم در زبان برنامه‌نویسی پایتون است. تورفتگی فضای سفید اصلی قبل از هر دستور و عبارت در پایتون است. بدون تو رفتگی، پایتون نمی‌داند کدام دستور باید به ترتیب اجرا شود. تو رفتگی تعیین می‌کند کدام دستورات به کدام بلوک تعلق دارند. اگر تو رفتگی نداشته باشیم یا تو رفتگی نادرست داشته باشیم، خطای تو رفتگی (IndentationError) را نمایش داده شده و اجرای کد ما را متوقف می شود.

تو رفتگی در پایتون تعیین می‌کند که یک گروه خاص از دستورات به یک بلوک خاص تعلق دارد. در زبان‌های برنامه‌نویسی مانند C، ++C و Java از گیومه یا ( { } یا curly braces) برای تعریف بلوک‌های کد استفاده می‌شود.

در پایتون، دستوراتی که یک سطح یکسان دارند، متعلق به یک بلوک هستند. ما می‌توانیم از چهار فاصله سفید (whitespace) برای تعریف تو رفتگی استفاده کنیم. به مثال زیر توجه کنید :

list1 = [1, 2, 3, 4, 5]  
for i in list1:  
    print(i)  
    if i==4:  
       break  
print("End of for loop")  

1
2
3
4
End of for loop

در کد بالا، حلقه for یک بلوک کد دارد و دستور if نیز دارای بلوک کد خود درون حلقه for است. هر دو با چهار فاصله سفید تو رفته‌اند. دستور چاپ (print) هیچ تورفتگی ای ندارد و این به معنای آن است که به حلقه for تعلق ندارد.

کامنت در پایتون

کامنت ها برای تعریف کد، خوانایی بیشتر و کمک به دیگران برای درک کد ضروری هستند. با نگاه به کامنت ها، می‌توانیم به راحتی مقصود هر خط کدی که نوشته‌ایم را درک کنیم. همچنین می‌توانیم به راحتی خطاها را پیدا کرده، آنها را تصحیح کنیم و در برنامه‌های دیگر استفاده کنیم.

از آن جایی که قبلا یک مقاله ی آموزشی کامل در مورد کامنت ها در پایتون، منتشر کرده ایم، از توضیح اضافی در این مورد و در این مقاله پرهیز کرده پیشنهاد می کنیم مقاله ی " کامنت ها در پایتون " را مطالعه کنید.

شناسا‌گرها در پایتون

شناسا‌گرها در پایتون به نامی اشاره دارند که برای شناسایی یک متغیر، تابع، ماژول، کلاس یا سایر اشیاء استفاده می‌شوند. در نام‌گذاری متغیرهای پایتون باید چندین قانون را رعایت کنیم.

• 1. نام متغیر باید با یک حرف انگلیسی یا زیرخط (_) شروع شود.
• 2. استفاده از کاراکترهای ویژه در نام متغیر مجاز نیست.
• 3. نام متغیر حساس به حروف بزرگ و کوچک است.
• 4. نام متغیر نمی‌تواند با یک عدد شروع شود.

number = 10  
print(num)  
  
_a = 100  
print(_a)  
  
x_y = 1000  
print(x_y)  

10
100
1000

مثال‌های معتبر از نام‌گذاری متغیر در پایتون عبارتند از:

my_variable
count
_data
Name123
   

مثال‌های نامعتبر عبارتند از:

123variable (شروع با عدد)
my-variable (استفاده از خط تیره به جای زیرخط)
special!character (استفاده از کاراکتر ویژه)

رعایت این قوانین در نام‌گذاری متغیرها و اشیاء در پایتون به عنوان یک مسئولیت مهم به منظور ایجاد کد خواناتر و قابل نگهداری، ضروری و بسیار مفید می باشد.